“Hoeveel uur moet erin?” Het is bijna altijd de eerste vraag van iemand die zijn eerste cursus maakt. En er zit meestal een stille angst onder: als mijn cursus maar drie uur duurt, durf ik er toch geen geld voor te vragen? Dan voelt het niet als een “echte” cursus.
Laat ik je meteen geruststellen: er bestaat geen vaste lengte voor een goede online cursus. De juiste lengte is precies zo lang als nodig is om je cursist van A naar B te brengen — geen les korter, maar vooral ook geen les langer. In dit artikel laat ik je zien hoe je die lengte voor jóuw cursus bepaalt: hoe je terugrekent vanaf het resultaat, hoeveel modules en lessen je ongeveer nodig hebt, hoe lang een lesvideo idealiter duurt, en waarom een compacte cursus vaak méér waard is dan een lange.
Hoe lang moet een online cursus zijn?
Een online cursus is zo lang als de transformatie die je belooft, niet langer. Er is geen magisch aantal uren waarboven het pas serieus telt. Een cursus van drie kwartier die iemand in één middag draaitabellen in Excel leert maken, kan briljant zijn. Een traject van twaalf weken dat iemand van beginner naar zelfstandig fotograaf brengt, ook. Wat ze gemeen hebben is niet hun lengte, maar dat ze precies leveren wat ze beloven.
De vraag “hoe lang moet het zijn” is dus eigenlijk de verkeerde. De goede vraag is: wat moet mijn cursist aan het eind kunnen, en wat is de kortste route daarheen? Beantwoord die, en de lengte rolt er vanzelf uit. Begin je andersom — bij een uren-aantal dat “indrukwekkend genoeg” voelt — dan ga je vulling toevoegen, en dat voelt een cursist feilloos aan.
Waarom is een langere cursus niet automatisch beter?
Meer uren betekent niet meer waarde, en vaak juist minder. Je cursist koopt geen videomateriaal, hij koopt een resultaat: kunnen presenteren, een moestuin aanleggen, zijn boekhouding op orde krijgen. Hoe sneller hij daar komt, hoe meer waarde jij hebt geleverd. De meeste cursisten zijn drukke mensen die ’s avonds een half uurtje overhebben. Voor hen is “ik was er in een week doorheen en het wérkte” een veel sterker verhaal dan “het duurde veertig uur”.
Daar komt bij dat een opgeblazen cursus zichzelf in de voet schiet. Online cursussen worden sowieso vaak niet afgemaakt — bij grote, open cursussen haalt regelmatig minder dan 15% de eindstreep. Hoe langer en logger je cursus, hoe groter de kans dat mensen afhaken. En iemand die je cursus niet afmaakt, schrijft geen enthousiaste review, beveelt je niet aan en koopt je volgende cursus niet. Compact en af is commercieel bijna altijd slimmer dan lang en half blijven liggen. Waarde zit in het resultaat, niet in de speelduur.
Hoe bepaal je de juiste lengte van je cursus?
Begin bij het einde en reken terug. Dit is de hele truc, en het werkt voor elk onderwerp. Je schrijft eerst op welke concrete transformatie je belooft, en vandaaruit bouw je precies genoeg om die waar te maken — niet meer.
In de praktijk doe je dat zo. Formuleer eerst zo scherp mogelijk wat je cursist na afloop kan dat hij daarvoor niet kon. Schrijf vervolgens de stappen op die echt nodig zijn om daar te komen; elke grote stap wordt een module, elke kleinere deelvaardigheid een les. En dan komt het lastigste, want je bent expert: schrap alles wat “leuk om te weten” is maar niet nodig om het resultaat te halen. Dat laatste is de zogeheten curse of knowledge — jij vindt al die zijpaden fascinerend, maar je cursist wil gewoon aankomen. Wat overblijft, is precies de lengte die je cursus nodig heeft.
Hoe je die modules daarna in een logische, motiverende volgorde giet — van makkelijk naar moeilijk, met overwinningen onderweg — lees je in het artikel over hoe je je cursus een goede structuur geeft. Structuur en lengte horen bij elkaar: een goede opbouw maakt dat een cursus korter kán, omdat er niets dubbel of overbodig in zit.
Hoeveel modules en lessen heeft een cursus nodig?
De meeste cursussen werken prima met drie tot zeven modules van elk een handvol lessen. Dat is geen wet, maar een houvast dat bij verrassend veel onderwerpen klopt. Een mini-cursus heeft soms aan één tot drie modules genoeg; een uitgebreid programma loopt er gerust overheen. Maar zodra je richting de tien, twaalf modules gaat, is het de moeite waard om kritisch te kijken of er niet stiekem twee cursussen in één zitten.
Per module houd je het liefst drie tot zes lessen aan, waarbij elke les precies één ding doet. Eén les, één idee of één vaardigheid: dat is het ritme waar cursisten lekker doorheen lopen. Het mooie van die “één les, één klus”-regel is dat hij twee kanten op werkt. Hij houdt je lessen behapbaar voor de cursist, én hij maakt jouw leven makkelijker, want een korte les over één onderwerp neem je sneller op en pas je later moeiteloos aan.
Hoe lang mag een lesvideo zijn?
Houd lesvideo’s kort: een goede vuistregel is vijf tot tien minuten, en zelden boven het kwartier. Hier hoef je niet eens je eigen gevoel te vertrouwen, want het is goed onderzocht. Een veelaangehaalde analyse van duizenden cursusvideo’s (edX, 2014) liet zien dat de aandacht van kijkers na ongeveer zes minuten sterk terugloopt, hoe lang de video daarna ook nog doorgaat. Maak je er één van twintig minuten, dan kijkt vrijwel niemand hem uit.
Er is ook een leertheoretische reden om het kort te houden. Ons werkgeheugen kan maar een paar dingen tegelijk vasthouden; gooi je te veel in één video, dan raakt de zaak overbelast en blijft er niets hangen. Dat principe — cognitive load — vertaal ik in het artikel over cognitivisme en hoe mensen leren verder door naar concrete cursustips. De korte versie: knip grote brokken op in behapbare stukjes van één idee per video. Wil je weten hoe je die video’s vervolgens fatsoenlijk opneemt zonder een filmstudio, lees dan hoe je je eerste instructievideo maakt.
Korte video’s hebben nog een fijn bijeffect dat niets met de cursist te maken heeft: ze zijn voor jou veel makkelijker te onderhouden. Verandert er iets aan je vakgebied, dan neem je één filmpje van zeven minuten opnieuw op in plaats van een lompe les van een half uur.
Welke lengte past bij welk type cursus?
Grofweg vallen cursussen in drie maten, en het helpt om te weten welke je aan het maken bent. Een mini- of introductiecursus zit meestal onder de twee uur en behandelt één afgebakend onderwerp: ideaal om laagdrempelig kennis te maken of als eerste aankoop. Een complete kern- of “signature” cursus, het type waar de meeste makers hun geld mee verdienen, loopt vaak van drie tot acht uur aan lesmateriaal verdeeld over een stuk of vijf modules. En dan is er het uitgebreide traject of programma dat daar ruim overheen gaat, vaak met opdrachten, een community of live begeleiding erbij.
Belangrijk: die uren zeggen niets over je prijs. Een mini-cursus van anderhalf uur die een acuut, duur probleem oplost, mag best meer kosten dan een vrijblijvend programma van twintig uur. Je prijst de transformatie, niet de speeltijd. Welke maat het beste bij jouw onderwerp en publiek past, ontdek je vaak pas door te beginnen — daarover hieronder meer.
Welke fouten maken makers met de lengte van hun cursus?
De grootste valkuil is niet té kort, maar té lang, uit angst dat compact niet genoeg lijkt. Bijna iedereen die begint, propt te veel in zijn eerste cursus. Soms om de prijs te rechtvaardigen (“voor dit bedrag moet er wel véél in zitten”), soms uit pure expertise, omdat je nu eenmaal alles wat je weet wilt meegeven. Het resultaat is hetzelfde: een cursus die de cursist overweldigt en die jij maar niet áf krijgt.
Want die overvolle cursus leidt tot de tweede fout: nooit lanceren. Je blijft eindeloos lessen toevoegen en perfectioneren, en intussen helpt je cursus niemand en verdient hij niets. Veel slimmer is het om lean te beginnen: zet de compacte versie neer die de belofte net waarmaakt, breng hem naar buiten, en bouw hem daarna uit op basis van wat je cursisten écht vragen. Je eerste versie hoeft niet je laatste te zijn. Hoe je zo’n eerste cursus stap voor stap opzet, lees je in zelf een cursus maken. Begin liever kort en compleet dan lang en half.
Veelgestelde vragen over de lengte van een online cursus
Hoe lang moet een online cursus zijn?
Er is geen vaste lengte. Een goede online cursus is precies zo lang als nodig om je cursist het beloofde resultaat te laten halen, en geen les langer. Dat kan een half uur zijn of meerdere weken — bepalend is de transformatie, niet de klok.
Hoeveel modules heeft een online cursus nodig?
De meeste cursussen werken goed met drie tot zeven modules, met per module drie tot zes lessen. Een mini-cursus kan met één tot drie modules toe. Ga je richting de tien of meer, kijk dan of er niet eigenlijk twee cursussen in zitten.
Hoe lang mag een lesvideo zijn?
Houd lesvideo’s tussen de vijf en tien minuten, en zelden langer dan een kwartier. Onderzoek laat zien dat de aandacht na ongeveer zes minuten sterk terugloopt. Behandel één idee per video en knip langere stof op in kortere delen.
Is een korte cursus minder waard dan een lange?
Nee. De waarde van een cursus zit in het resultaat dat hij oplevert, niet in het aantal uren. Een compacte cursus die snel een echt probleem oplost, is vaak waardevoller — en verkoopt beter — dan een lang programma dat half blijft liggen.
Aan de slag met de juiste lengte
De kortste samenvatting van dit hele verhaal: laat het resultaat de lengte bepalen, en wees niet bang om te schrappen. Reken terug vanaf wat je cursist wil bereiken, houd je modules en lessen behapbaar, je video’s kort, en lanceer liever een compacte cursus die werkt dan een eindeloze die op je harde schijf blijft staan. Meer artikelen om goed te starten vind je in de categorie Starten met je cursus.
Heb je je modules eenmaal op een rij en wil je ze ergens netjes neerzetten, in je eigen huisstijl en helemaal in eigen beheer? Probeer Maatos gratis en bouw de cursusomgeving waar jouw cursisten — kort of lang — straks doorheen lopen.
